Arka uç ve veri
Uygulamanın veritabanı
Uygulamanın verileri nasıl kaydettiğini, Yönet → Veritabanı'nda bunları nasıl görüp düzenleyeceğini, yapay zekânın verilere güvenle nasıl bakıp düzeltebileceğini, SQL'i nasıl çalıştıracağını ve hataları nasıl geri alacağını öğren.
Uygulamanın bir şeyi hatırlaması gerektiğinde, örneğin rezervasyonları, siparişleri, mesajları ya da her kişinin kaydettiği şeyleri, bunları bir veritabanında tutar. Buildliy barındırmasındaki her uygulama, senin için kurulmuş kendi özel veritabanına sahip olur. Kurman gereken bir şey yok, seçmen gereken bir ayar da yok.
Bu sayfada verilerin veritabanına nasıl girdiğini, nasıl görüp değiştirebileceğini, yapay zekânın verilerinle ilgili nasıl yardımcı olabileceğini ve bir hatayı nasıl geri alacağını anlatıyoruz.
Veriler veritabanına nasıl girer?
Çoğu zaman uygulamanın neyi saklaması gerektiğini anlatman yeterli, gerisini yapay zekâ halleder. Her tür şey için (mesela rezervasyonlar, ürünler ya da üyeler) bir tablo oluşturur ve bunları okuyup kaydeden ekranları yapar.
Müşterilerin bir ders ve saat seçtiği bir rezervasyon sayfası ekle. Sonradan görebilmem için her rezervasyonu kaydet.
Verilerin gelmesinin başka yolları da var:
- Uygulamanı kullanan kişiler. Uygulamanın kaydettiği her kayıt, sipariş ya da form bir satır ekler.
- Elindeki veriler. Sohbete bir CSV, JSON ya da Excel dosyası ekle (en fazla 5 MB) veya birinin bağlantısını ver, sonra yapay zekâdan bunu yüklemesini iste. Tabloyu oluşturur ve tek adımda doldurur. Tek seferde en fazla 5.000 satır aktarılır. Excel için görünen ilk sayfa kullanılır.
- Elle. Yönet → Veritabanı'nda kendin bir satır ekle (aşağıya bak).
İşte ürün listem, CSV olarak. Bunu veritabanına koy ve mağaza sayfasında göster.
Bazen yapay zekâ, sen söylemesen bile uygulamanın hesaplara ve kayıtlı verilere ihtiyacı olduğunu fark eder. Bunları eklemeden önce, Uygulamanın hesaplara ve kayıtlı verilere ihtiyacı var adlı bir kartla sana sorabilir. Eklemek için Kur'a, bunun yerine açıkça etiketlenmiş örnek verilerle devam etmek için Henüz değil'e, açıklama için de Biraz anlat'a tıkla.
Veritabanın nasıl çalışır?
- Özeldir. Veritabanına yalnızca uygulamanın kendi sunucu kodu ulaşabilir. Ziyaretçilerin tarayıcıları ona doğrudan bağlanmaz. Yani sayfalarında, birinin veritabanını okumak için kullanabileceği bir anahtar yoktur.
- Önizlemenin kendi test verileri vardır. Yeni uygulamalarda, önizlemede test ederken kaydettiklerin, test kayıtları da dahil, gerçek ziyaretçilerin hiç görmediği test verilerine gider. Yayınladığın uygulama ise kendi canlı verilerini tutar. Test verileri ve canlı veriler bölümüne bak.
- Daha önce yapılmış uygulamalarda önizleme ile canlı uygulama aynı veritabanını kullanır. Önizlemede test ederken kaydettiğin her şey, yayınladığın uygulamanın kullandığı veritabanında durur. Uygulaman yayına girdikten sonra Yönet → Veritabanı sana şunu hatırlatır: "Önizlemen ve canlı uygulaman aynı verileri kullanıyor, bu yüzden test ederken yaptığın değişiklikler gerçek ziyaretçilere de görünür."
- Kredilerinle çalışır. Veritabanı; açık kaldığı süre, sakladığı veriler, geri yükleme geçmişi ve gönderdiği veriler için kredi harcar. Uygulamanı kimse kullanmadığında veritabanı uykuya geçer. Planında her ay ücretsiz barındırma kredileri bulunur ve önce bunlar kullanılır. Barındırma ve Krediler ve kullanım sayfalarına bak.
- Kredin biterse duraklar. Önce uygulamanın veritabanı duraklar, yayınladığın sayfalar ise 2 gün daha çevrimiçi kalır. Hiçbir şey silinmez. Kredi eklediğinde her şey kendiliğinden yeniden başlar.
Test verileri ve canlı veriler
Buildliy barındırmasındaki yeni uygulamalar iki ayrı veri seti tutar:
- Test verileri, önizlemenin kullandığı verilerdir. Sen oluştururken sen, yapay zekâ ve Buildliy'nin müşteri testi neyi kaydederse buraya gider. Gerçek ziyaretçiler bunları hiç görmez.
- Canlı veriler, yayınladığın uygulamanın gerçek ziyaretçiler için kullandığı verilerdir.
Veriler sekmesinin, Yönet → Veritabanı'nın ve SQL düzenleyici'nin en üstünde bir Test verileri / Canlı veriler anahtarı vardır. Uygulaman yayınlanmadan önce test verilerini gösterirler, yayınlandıktan sonra ise önce canlı verileri gösterirler. Yönet → Kullanıcılar, uygulaman yayınlanana kadar test verilerindeki hesapları, sonrasında ise canlı sitenin hesaplarını gösterir.
Yayınladığında, yapay zekânın oluştururken yaptığı tablolar ve sütunlar canlı siteye boş olarak kopyalanır. Yayınla penceresi bunları Canlı sitenin kendi verisi ayrı tutulur başlığı altında listeler. Satırlar hiçbir zaman kopyalanmaz. Bu yüzden canlı sitenin ilk günden göstermesi gereken şeyler, mesela bir menü ya da ürün listesi, uygulamanın kendisinden gelmelidir. Değişikliğin kopyalanabilmesi için tablo eklemeyi ya da değiştirmeyi sohbette yapay zekâdan iste. SQL ile kendi eklediğin bir tablo ya da sütun kopyalanmaz. Yayınla penceresi hangisi olduğunu söyler ve sen aynı değişikliği canlı verilerine yapana ya da test verilerinden kaldırana kadar yayınlama bekler.
Test verilerini baştan başlatmak için Test verileri'ni seç ve Test verilerini sıfırla'ya tıkla. Test verilerindeki her şeyi siler ve canlı sitenin tablolarıyla, boş olarak yeniden başlar. Canlı sitenin verilerine dokunulmaz ve bu işlem geri alınamaz.
Test verilerinin kendi küçük veritabanı vardır. Uygulamanın barındırma kredilerini yalnızca meşgulken kullanır ve kimse kullanmadığında duraklar.
Verilerine göz at ve değiştir
Veritabanı bölümünü aç
Yönet sekmesini aç ve Veritabanı'nı seç. Tabloların solda, her birinin satır sayısıyla birlikte listelenir.
Bir tablo seç
Satırlarını, sütunlarını ve Satırları kim okuyabilir veya değiştirebilir başlığı altındaki kısa notu görmek için bir tabloya tıkla.
İhtiyacın olanı bul
Satırları süzmek için üstteki arama kutusuna yaz. Sayfalar arasında gezinmek için Önceki ve Sonraki'ni kullan.
Buradan şunları yapabilirsin:
- Bir değeri değiştir. Değere tıkla, yeni değeri yaz, sonra kaydetmek için Enter'a, vazgeçmek için Esc'e bas. Bir mesaj kaydedildiğini onaylar ve yanında bir Geri al düğmesi olur.
- Satır ekle. Satır ekle'ye tıkla ve formu doldur. Zorunlu alanlar işaretlidir.
- Satır sil. Satırları işaretle, Sil'e tıkla ve onayla. Satırlar uygulamandan hemen kaybolur. Silmeden önce Buildliy, uygulamandaki tüm verilerin yedeğini alır (Yedekler ve geri alma bölümüne bak).
- Bir tabloyu indir. Her satırı bir hesap tablosu dosyası olarak kaydetmek için CSV indir'e tıkla ya da önce arama yapıp yalnızca eşleşen satırları kaydetmek için Eşleşenleri indir'e tıkla. Şifreler, anahtarlar ve diğer gizli değerler dahil edilmez. Tek bir indirmede en fazla 20.000 satır olur. Daha büyük bir tabloda, mesaj kaç satırın dahil edildiğini söyler.
Şifreler, anahtarlar ve gizli görünen diğer değerler gizlidir ve burada düzenlenemez. Bazı tablolar yalnızca görüntülenebilir, mesela uygulamanın giriş sisteminin yönettiği tablolar. Id sütunu olmayan bir tabloda arama yapılabilir ve tablo indirilebilir ama değiştirilemez. Bir tablo, şifre gibi yalnızca uygulamanın doldurabileceği bir değere ihtiyaç duyuyorsa yeni satırlar uygulamanın kendisinden gelmelidir. Yeni bir tablo eklemek ya da bir tablonun sütunlarını değiştirmek için sohbette yapay zekâdan iste.
Uygulamanın neleri sakladığına dair sade bir özet görmek için sağ üstteki Çalışma alanı menüsünü aç ve Veriler'i seç.
Yapay zekâ verilerine baksın ve düzeltsin
Yapay zekâya verilerinle ilgili sorular sorabilir ya da onları temizlemesini veya yeniden düzenlemesini isteyebilirsin, hem de doğrudan sohbette.
Gelecek hafta için kaç rezervasyonumuz var?
Kendi e-posta adresimle yaptığım test kayıtlarını sil.
Yapay zekâ satırları okuyabilir (her seferinde en fazla 50, e-posta adresleri ve telefon numaraları kısmen gizli), satır ekleyebilir, değiştirebilir ve silebilir, sütun ekleyebilir ya da sütunları yeniden adlandırabilir. Küçük ve güvenli değişiklikler hemen yapılır. Satır silmeden, tek bir oluşturmada 20'den fazla satırı değiştirmeden ya da bir sütunu yeniden adlandırmadan önce durur ve "Bu işlem 37 rezervasyonu siler" gibi bir kart gösterir. Kartta Vazgeç ve devam etmek için bir düğme olur. Bunu yalnızca projenin sahibi onaylayabilir ve yapay zekâ, değişiklikten hemen önceki verilerinin bir kopyasını 24 saate kadar saklar.
Bu veri araçları tabloların tamamını silemez. Yeni uygulamalarda, uygulaman yayınlandıktan sonra canlı verilerin üzerinde çalışırlar (öncesinde test verilerin üzerinde) ve yapay zekâ hangisini kullandığını sana söyler. Daha önce yapılmış uygulamalarda önizleme ile canlı uygulama aynı veritabanını kullanır. Bu yüzden yapay zekânın verilerinde yaptığı bir değişiklik canlı uygulamanı da etkiler.
SQL çalıştır
SQL biliyorsan, uygulamanın veritabanında sorgu çalıştırmak için Yönet → SQL düzenleyici'yi aç.
- SQL'ini yaz ve Çalıştır'a tıkla ya da CmdEnter (Mac) veya CtrlEnter (Windows) tuşlarına bas.
- Bir tabloyu silmek, boşaltmak ya da koşul olmadan satır silmek veya güncellemek gibi verileri yok eden komutlar Geri alınamayan komut — çalıştırmadan önce onayla uyarısıyla durur. Yine de çalıştır'a yalnızca emin olduğunda tıkla. Yedek olmadan geri alınamaz.
- Örnek sorgular, olduğu gibi çalışan üç hazır sorgu verir: Tablolarımı listele, Her tablodaki satırları say (kesin sayılar) ve RLS politikalarını göster.
- Bazı sistem alanlarına erişim yasaktır ve düzenleyici,
information_schemaya da veritabanının kendipg_…tabloları gibi bunlara dokunan SQL'i reddeder. Tablolarını görmek için bunun yerine örnek sorguları kullan. - Yeni uygulamalarda, tek seferde çalıştırdığın her şey ya hep ya hiç şeklinde tek bir adım olarak gerçekleşir. Bu yüzden
VACUUMgibi bu şekilde çalışamayan bakım komutları burada çalışmaz.
Yeni uygulamalarda SQL düzenleyici, Test verileri / Canlı veriler anahtarıyla seçtiğin veriler üzerinde çalışır. Daha önce yapılmış uygulamalarda ise canlı uygulamanla aynı veriler üzerinde çalışır.
Kim neyi görebilir?
Uygulamanda hesaplar olduğunda yapay zekâ, bir kişinin kaydettiği her şeyi o kişiye bağlayacak şekilde kurar ve uygulamanın sunucu kodu, bunu okumadan ya da kaydetmeden önce kimin giriş yaptığını kontrol eder.
Yeni uygulamalarda bunu veritabanı da uygular. Uygulaman kısıtlı bir girişle bağlanır ve bir sayfa kimin giriş yaptığını kontrol etmeyi unutsa bile veritabanı her kişiye yalnızca kendi satırlarını gösterir. Sen yine de her satırı Yönet → Veritabanı'nda ve SQL düzenleyicide görürsün. Yayın öncesi kontrol listesi Her kişinin verisi veritabanı tarafından kilitli der. Kişilere ait veri içeren bir tablo kilitli değilse Bazı kişilerin verisi onlara kilitli değil diyerek yayınlamayı engeller.
Daha önce yapılmış uygulamalarda bu kontrol yalnızca uygulamanın kodunda durur. Yani her sayfanın ve veri bağlantısının bunu yapmasına bağlıdır. Yayın öncesi kontrol listesi bunu Her kişinin verisi uygulamanın koduyla ayrı tutuluyor ifadesiyle belirtir. Bu, yayınlamanı engellemeyen bir öneridir.
Yeni bir uygulamada, uygulamanın kendi kodu fonksiyonlar, tetikleyiciler, görünümler ya da kurallar gibi kendi veritabanı kodunu eklerse Buildliy, bu kod veritabanına tam erişimle çalışabileceği için bu verileri Yönet → Veritabanı'nda, Yönet → Kullanıcılar'da, SQL düzenleyicide ve yapay zekânın veri araçlarında göstermeyi ya da değiştirmeyi bırakır. "Uygulamanın kendi kodu veritabanını, Buildliy'nin güvenle çalışamayacağı bir şekilde değiştirdi" diye başlayan bir mesaj görürsün. Yapay zekâdan uygulamanın veritabanına eklediği şeyleri kaldırmasını iste ya da bu verileri uygulamanın içinden yönet.
Menü ya da ürün listesi gibi herkesin görmesini istediğin veriler herkese açık olabilir. Bunu isterken söylemen yeterli.
Bunun uygulamanda nasıl çalıştığını görmek için Çalışma alanı menüsünü aç ve her kullanıcı türünün neler yapabileceğini sade bir dille listeleyen Roller'i seç. Yayınlamadan önce bir güvenlik kontrolü de, kişilerin bilgilerini giriş yapmamış ziyaretçilere ya da giriş yapmış her hesaba gösteren sayfaları ve veri bağlantılarını arar. Bunlardan birini bulduğundan emin olduğunda, yayınlayabilmek için önce onu düzeltmen gerekir. Yayın öncesi kontrol listesi sayfasına bak. Giriş yapmanın kendisi için Kullanıcı girişi sayfasına bak.
Yedekler ve geri alma
Verilerini geri getirmenin birkaç yolu var:
- Silmeyi geri al. Yönet → Veritabanı'nda satır sildiğinde, uygulamandaki tüm verilerin yedeği 24 saat boyunca saklanır (en son 3 yedek tutulur). Silmeyi geri al'a tıkla, bir yedek seç, Geri koy'a tıkla, sonra onaylamak için Geri yükle'ye tıkla. Her tablo o andaki haline döner. Yani o andan sonra eklenen ya da değişen her şey, mesela yeni siparişler ya da kayıtlar da geri alınır. Verilerinin şu anki hali 7 gün saklanır, böylece geri dönebilirsin.
- Yönet → Yedekler. Büyük değişikliklerden önce alınan veri kopyalarını listeler: bir veri geri sarmadan önce (7 gün saklanır, Geri sarmayı geri al ile) ve sen onayladıktan sonra yapay zekânın yaptığı bir değişiklikten önce (24 saate kadar saklanır, Bu verileri geri koy ile). Yapay zekânın verilerinde yaptığı değişiklikleri de listeler.
- Verilerle geri yükle. Oluşturma geçmişinden daha eski bir sürümü geri yüklediğinde, kodla ve tasarımla birlikte verilerini de geri sarmak için veri seçeneğini işaretleyebilirsin. Bu seçenek varsayılan olarak kapalıdır ve verileri Buildliy barındırmasında olan uygulamalarda yalnızca projenin sahibi bunu görür. Veri geçmişi ancak belirli bir noktaya kadar geriye gider. Daha eski sürümlerde yalnızca kod geri yüklenebilir. Sürüm geçmişi sayfasına bak.
Yedekleri yalnızca projenin sahibi görebilir ve verileri yalnızca o geri koyabilir.
Uygulamanın kodu, ister Kod sekmesinden indirilsin ister GitHub'a gönderilsin, veritabanındaki verileri içermez. Verilerinin kendi kopyasını saklamak için her tabloyu CSV indir ile indir.
Kendi veritabanını kullanma
Verilerini kendi Supabase ya da Neon hesabında tutmayı tercih edersen bunu Yönet → Arka uç'ta bağlayabilirsin. Yedekler, veri geri sarmaları ve bazı yapay zekâ veri araçları yalnızca Buildliy barındırmasında çalışır. Kendi Neon projenle Yönet → Veritabanı verilerine bakmana, onlarda arama yapmana ve onları indirmene izin verir ama değişiklikleri Neon'un kendi panelinde yaparsın. Kendi Supabase projenle verilerine Supabase panelinde bakar ve onları orada değiştirirsin. Kendi arka ucunu kullan sayfasına bak.